sty 15, 2026
Wyobraźcie sobie panią Marię. Ma 62 lata, z których ostatnie 34 spędziła na nieustannym, cichym dyżurze. Jej syn, Paweł, urodził się z czterokończynowym porażeniem mózgowym i wymaga wsparcia w każdej, nawet najdrobniejszej czynności życiowej. Pani Maria nie zna pojęcia wolny weekend. Nie wie, jak to jest wyjść do kina i nie patrzeć co pięć minut na telefon z lękiem, że stało się coś złego. Jej sen to czuwanie – płytki, przerywany nasłuchiwaniem oddechu syna za ścianą.
Gdybyście zapytali ją o wakacje, uśmiechnęłaby się smutno, może nawet z odrobiną ironii. Wakacje? Proszę pana, wakacje to ja mam wtedy, jak Paweł trafi do szpitala na badania, pielęgniarki zajmą się nim przez godzinę, a ja mogę wypić letnią kawę w bufecie i popatrzeć przez okno na parking – powiedziała kiedyś jedna z matek w podobnej sytuacji. To zdanie tkwi w głowie jak zadra. Obnaża ono bezwzględną prawdę o systemie, który przez dekady skazywał opiekunów na heroizm, traktując ich jak niewyczerpalne zasoby, maszyny do opieki, którym nie przysługuje prawo do zmęczenia.
Dlatego z taką uwagą, nadzieją, ale i poczuciem pilności przyglądam się nowemu programowi PFRON – Urlop od opieki. Model turystyki wytchnieniowej. To nie jest kolejny miękki projekt szkoleniowy, który kończy się rozdaniem dyplomów. To potencjalna rewolucja w myśleniu o godności, prawie do odpoczynku i zdrowiu psychicznym tysięcy polskich rodzin. To szansa na zmianę paradygmatu.
Turystyka wytchnieniowa to nie turnus rehabilitacyjny – edukacyjne rozróżnienie
Terminologia ma tutaj fundamentalne znaczenie dla zrozumienia istoty zmiany. Do tej pory w świadomości społecznej i systemie prawnym funkcjonowały głównie turnusy rehabilitacyjne. Są one niezwykle ważne, ale ich cel jest stricte medyczny i terapeutyczny: zabiegi, fizjoterapia, usprawnianie osoby z niepełnosprawnością.
A co z opiekunem na takim turnusie? Jeśli w ogóle tam jedzie, to najczęściej pełni rolę darmowej siły pielęgnacyjnej. To on dźwiga podopiecznego na zabiegi, karmi, myje, ubiera i czuwa w nocy w obcym miejscu, często w warunkach gorszych niż domowe. Wraca z takiego urlopu jeszcze bardziej zmęczony fizycznie i przebodźcowany.
Turystyka wytchnieniowa, finansowana teraz ze środków unijnych (FERS), to zupełnie nowa jakość. Jej definicja jest prosta, ale dla wielu brzmi rewolucyjnie: to wyjazd, którego głównym celem jest regeneracja sił witalnych i psychicznych opiekuna.
Mechanizm jest następujący: w wyjeździe uczestniczą obie osoby (podopieczny i opiekun faktyczny), ale na miejscu czeka na nich sztab profesjonalistów. Asystenci osobisty, pielęgniarki i terapeuci zajęciowi przejmują faktyczną opiekę nad osobą z niepełnosprawnością, zapewniając jej atrakcyjny czas, bezpieczeństwo i rozwój.
A opiekun? Opiekun otrzymuje w tym czasie najcenniejszy, deficytowy zasób: czas dla siebie. Czas na spacer po lesie bez telefonu w ręku, na przeczytanie książki, na długi sen, na rozmowę z psychologiem, albo po prostu na gapienie się w sufit bez paraliżującego poczucia winy. To moment, w którym przestaje być tylko opiekunem, a na nowo staje się człowiekiem.
Przełamać szklaną ścianę i barierę wstydu
Musimy jednak spojrzeć głębiej. Nowy program to nie tylko logistyka i finanse. To wyzwanie psychologiczne. Wielu opiekunów, takich jak pani Maria, żyje za swoistą szklaną ścianą. Przez lata wmawiano im – a często sami to zinternalizowali – że są niezastąpieni. Że nikt nie nakarmi syna tak dobrze jak matka. Że nikt nie zrozumie niewyraźnej mowy córki tak jak ojciec.
Towarzyszy im paraliżujący lęk przed oddaniem bliskiego w obce ręce, nawet na kilka godzin, oraz potężne poczucie winy: Jak to? Ja mam leżeć na leżaku, kiedy on/ona jest tam z obcymi ludźmi?. To syndrom męczennika, który nasz system niestety latami pielęgnował.
Program Urlop od opieki… ma za zadanie skruszyć ten mur, cegła po cegle. Pozwala on opiekunowi zobaczyć w bezpiecznych warunkach, że profesjonalny asystent też sobie radzi. Że świat się nie zawali, jeśli mama pójdzie na masaż czy dwugodzinny spacer. Że jej dziecko może być szczęśliwe i bezpieczne pod opieką kogoś innego. To nauka odpuszczania kontroli, nauka zaufania do systemu. Bez tego doświadczenia, nawet najlepiej dofinansowany projekt nie zadziała, bo opiekunowie zwyczajnie z niego nie skorzystają, zamknięci w pułapce własnej odpowiedzialności.
Konkrety – pieniądze leżą na stole (dane dla NGO)
Program jest skonstruowany w sposób, który wymaga pośrednika – Organizacji Pozarządowych (NGO). Osoba fizyczna nie złoży wniosku sama. To kluczowa informacja dla liderów lokalnych fundacji i stowarzyszeń. Oto szczegółowe parametry konkursu, które musicie znać:
- Wysokie granty na start: organizacja może otrzymać od 400 tys. do 800 tys. złotych na realizację projektu. Co niezwykle istotne – PFRON pokrywa 100 .proc. kosztów kwalifikowalnych. Nie jest wymagany wkład własny, co często bywa barierą dla mniejszych organizacji;
- Kompleksowość finansowania: budżet pokrywa wszystko – transport specjalistyczny, zakwaterowanie w dostępnych obiektach, pełne wyżywienie, ubezpieczenie. Ale najważniejsze jest to, że grant pokrywa godne wynagrodzenie dla wykwalifikowanej kadry (asystentów, pielęgniarek, terapeutów). To nie jest praca dla wolontariuszy – to ciężka praca, która musi być opłacona;
- Skala oddziaływania: każdy projekt musi objąć wsparciem minimum 50 par (osoba z niepełnosprawnością + opiekun faktyczny). To oznacza realną pomoc dla dużej grupy mieszkańców;
- Krótki termin: nabór wniosków trwa tylko do 6 lutego 2026 roku. Zegar tyka.
Prawo człowieka, a nie kaprys czy nagroda
Często w moich tekstach odwołuję się do Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami. Nie robię tego, by popisać się wiedzą prawniczą. Robię to, by zmienić Waszą perspektywę. Odpoczynek to nie jest nagroda za dobre sprawowanie. To nie jest luksus dla wybranych. To fundamentalne prawo pracownicze i prawo człowieka (Artykuł 24 i 30 Konwencji).
Opiekun osoby niesamodzielnej w Polsce wykonuje tytaniczną pracę na rzecz państwa. Wyręcza system opieki zdrowotnej i społecznej, pracując 24 godziny na dobę. Bez prawa do płatnego urlopu, bez płatnego zwolnienia lekarskiego (L4), często bez prawa do emerytury (problem tzw. pułapki świadczeniowej).
System, który nie zapewnia takiemu pracownikowi (bo tak należy go traktować) wytchnienia, po cichu przyzwala na przemoc ekonomiczną i fizyczną eksploatację obywatela. Turystyka wytchnieniowa to krok w stronę podmiotowości. To sygnał od państwa: Widzimy Twój trud. Uznajemy Twoją pracę. Masz prawo być zmęczony. Masz prawo naładować baterie. Musimy wreszcie zastosować zasadę maski tlenowej w samolocie – najpierw musisz założyć ją sobie, by móc skutecznie pomóc osobie obok. Wypalony opiekun nie jest w stanie zapewnić dobrej opieki.
Szansa dla regionu i Srebrnej Gospodarki
Spójrzmy teraz na ten temat lokalnie, przez pryzmat potencjału naszego otoczenia. Warmia i Mazury to naturalne zaplecze dla turystyki dostępnej i uzdrowiskowej. Nie musimy szukać lokalizacji na drugim końcu Polski czy za granicą. Mamy zasoby, o których inni mogą tylko marzyć.
W tym miejscu kieruję gorący apel do organizacji pozarządowych działających aktywnie w Powiecie Iławskim. Macie wieloletnie doświadczenie, znacie z imienia i nazwiska potrzeby mieszkańców, znacie lokalną bazę noclegową. Sięgnijcie po te środki!
Wyobraźcie sobie taki turnus: podopieczni korzystają z rejsów po naszym Jezioraku na bezpiecznych jednostkach, biorą udział w warsztatach sensorycznych w lesie pod okiem asystentów, a ich rodzice w tym samym czasie odpoczywają w ciszy, korzystając z uroków natury, która jest tuż za rogiem.
To także wielka szansa dla lokalnego rynku. Turystyka wytchnieniowa to element tzw. Srebrnej Gospodarki. Nie jest to turystyka sezonowa – potrzeba odpoczynku i wsparcia nie znika wraz z końcem sierpnia. Dostosowanie ośrodków wypoczynkowych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami (podjazdy, windy, odpowiednie łazienki) to inwestycja, która pozwoli wydłużyć sezon turystyczny na cały rok i stworzyć nowe, stałe miejsca pracy dla opiekunów medycznych, fizjoterapeutów i asystentów w naszym regionie. To sytuacja typu win-win: zyskują rodziny, zyskują organizacje, zyskuje lokalna gospodarka.
Koszty zaniechania – rachunek sumienia państwa
Musimy też spojrzeć na ten temat chłodnym okiem ekonomisty. Koszty zaniechania będą ogromne. Opiekunowie, tacy jak pani Maria, w końcu opadną z sił. Ich kręgosłupy odmówią posłuszeństwa, ich serca nie wytrzymają stresu, dopadnie ich głęboka depresja. Wtedy dwie osoby – i opiekun, i podopieczny – trafią pod wyłączną opiekę państwa, do DPS-ów lub szpitali. Koszt takiej instytucjonalnej opieki jest wielokrotnie wyższy niż koszt sfinansowania tygodniowego turnusu wytchnieniowego. Profilaktyka wypalenia opiekuńczego to nie tylko kwestia etyki, to kwestia racjonalności ekonomicznej państwa.
Zostawiam Was z konkretnymi zadaniami. Niech ten tekst nie będzie tylko publicystyką, ale iskrą do działania:
- Jeśli jesteś liderem NGO, wejdź na stronę PFRON, pobierz dokumentację. Nie bój się biurokracji – cel jest zbyt ważny, a środki są realne. Szukajcie partnerstw, łączcie siły z innymi podmiotami, z samorządem. Macie czas do 6 lutego;
- Jeśli jesteś opiekunem, nie czekaj biernie. Pytaj w znanych Ci stowarzyszeniach i fundacjach, czy planują ubiegać się o te granty. Twój głos ma znaczenie – to Ty jesteś beneficjentem. Mów głośno i wyraźnie: Potrzebuję odpoczynku, słyszałem/słyszałam o takim programie, zróbmy to razem;
- Jeśli jesteś sąsiadem, znajomym, przekaż tę informację dalej. Często osoby najbardziej potrzebujące są wykluczone cyfrowo, zamknięte w domach, nie śledzą komunikatów urzędowych. Bądź ich oknem na świat.
Pani Maria zasługuje na to, by nad jeziorem być po prostu Marią, a nie tylko całodobową opiekunką. Zróbmy wszystko, by ten luksus stał się wreszcie standardem. Bo miarą naszego człowieczeństwa jest to, jak dbamy o tych, którzy całe swoje życie poświęcili innym.
A Wy co sądzicie o nowym programie, jaki oferuje PFRON? Czy chcieliście skorzystać z tego typu wsparcia?
Jak zawsze, czekam na Wasze maile – w tej i każdej innej sprawie. 😊
Wojciech Kaniuka, wojciech.kaniuka@powiat-ilawski.pl
sty 14, 2026
Powiatowy Szpital im. Wł. Biegańskiego w Iławie po raz kolejny aktywnie włącza się w 34. Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. W niedzielę 25 stycznia 2026 roku, w godzinach 10.00–13.00, szpital otworzy swoje drzwi dla mieszkańców powiatu, oferując bezpłatne badania przesiewowe realizowane przez doświadczonych specjalistów. Wydarzenie pn. „Szpital zagra dla WOŚP 2026”, odbędzie się w Budynku Poradni Specjalistycznych (I piętro) i będzie połączeniem realnej pomocy medycznej z ideą wspólnego grania dla dobra pacjentów – dziś i w przyszłości. Zapisy na badania ruszają w poniedziałek 19 stycznia. ZAPRASZAMY!
Przypomnijmy, w 2026 roku, podczas 34. Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy (WOŚP) 25 stycznia, zbierane będą fundusze na diagnostykę i leczenie chorób przewodu pokarmowego u najmłodszych pacjentów, pod hasłem „Zdrowe brzuszki naszych dzieci”. Środki zostaną przeznaczone na zakup specjalistycznego sprzętu, w tym do ultrasonografii endoskopowej i leczenia dróg żółciowych, aby poprawić jakość terapii dzieci z problemami gastroenterologicznymi.
Profilaktyka dzieci i najmłodszych pacjentów
W ramach działań przygotowanych na finał WOŚP zaplanowano badania USG dla dzieci i młodzieży do 18. roku życia:
Badania realizowane przez zespół Oddziału Pediatrycznego – Koordynator lek. med. Ewa Świniarska
Gabinet Laryngologiczny
- badania USG: brzuch, tarczyca
Badania realizowane przez zespół Pododdziału Neonatologicznego – lek.med. Justyna Ordańska
Gabinet ABUS
- badania USG: brzuch, głowa
To działania wpisujące się w ideę wczesnej diagnostyki, która często pozwala wychwycić nieprawidłowości na etapie, gdy można skutecznie zapobiegać poważniejszym konsekwencjom zdrowotnym.
Troska o przyszłe mamy
Szczególną częścią programu są badania skierowane do kobiet w ciąży:
Badania realizowane przez zespół Oddziału Ginekologiczno-Położniczy, Koordynator lek. med. Tomasz Małkiewicz
Poradnia Ginekologiczno-Położnicza – 2 gabinety
- badania przesiewowe USG płodu do 36. tygodnia ciąży
- wydruk zdjęć 3D
To nie tylko element profilaktyki, ale również wyjątkowe doświadczenie dla przyszłych rodziców – możliwość zobaczenia dziecka i jednoczesnego wsparcia szczytnego celu.
Profilaktyka dorosłych – zdrowie pod kontrolą
Podczas finału WOŚP w szpitalu będzie można również skorzystać z podstawowych badań przesiewowych dla dorosłych:
- pomiar ciśnienia krwi,
- badania z krwi: cukier, cholesterol całkowity, triglicerydy i HDL.
To szybkie, ale niezwykle istotne badania, które często stanowią pierwszy krok do dalszej diagnostyki i zmiany stylu życia.
Gramy razem – dla zdrowia i przyszłości
Zaangażowanie Powiatowego Szpitala w Iławie w 34. Finał Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy to kontynuacja wieloletniej tradycji wspierania tej inicjatywy – nie tylko symbolicznie, ale poprzez realne działania medyczne, wiedzę i czas poświęcony pacjentom.
Ważne informacje organizacyjne
Na wszystkie badania USG obowiązuje wcześniejsza rejestracja telefoniczna
(89) 644 97 91
Start zapisów: 19 stycznia 2026 r.
Liczba miejsc jest ograniczona – o udziale decyduje kolejność zgłoszeń.
Na badania przesiewowe z krwi oraz pomiar ciśnienia nie są wymagane zapisy.
sty 13, 2026
Starosta Powiatu Iławskiego ogłasza konsultacje w sprawie projektu uchwały Rady Powiatu Iławskiego zmieniającej uchwałę, w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek niepublicznych, prowadzonych na terenie powiatu iławskiego oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania.
OGŁOSZENIE
w sprawie konsultacji z organizacjami pozarządowymi projektu uchwały Rady Powiatu Iławskiego zmieniającej uchwałę w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek niepublicznych prowadzonych na terenie powiatu iławskiego oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania.
1. W celu poznania opinii organizacji pozarządowych i podmiotów, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, Zarząd Powiatu Iławskiego Uchwałą Nr 96/354/26 r. przekazuje do konsultacji projekt uchwały Rady Powiatu Iławskiego zmieniającej uchwałę w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek niepublicznych prowadzonych na terenie powiatu iławskiego oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania.
2. Ustala się następujące terminy konsultacji:
– rozpoczęcie: 13 stycznia 2026 r.
– zakończenie: 19 stycznia 2026 r.
3. Konsultacje przeprowadzone będą w formie udostępnienia projektu uchwały poprzez wyłożenie w siedzibie Starostwa Powiatowego w Iławie (Wydział Edukacji, Kultury i Sportu, pokój 116), zamieszczenia na stronie internetowej Powiatu Iławskiego (www.powiat-ilawski.pl) oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w Iławie, a także na tablicy ogłoszeń w budynku Starostwa Powiatowego w Iławie, w celu złożenia przez organizacje pozarządowe uwag i propozycji zmian.
Wszelkie uwagi oraz ewentualne propozycje zmian w formie pisemnej należy kierować w terminie:
– do 19 stycznia 2026 r. do godz. 15.15 w przypadku osobistego dostarczenia do Starostwa Powiatowego w Iławie ul. Andersa 2a, 14-200 Iława,
– do 19 stycznia 2026 r. w przypadku złożenia w placówce pocztowej (decyduje data nadania) na adres:
Zarząd Powiatu Iławskiego
ul. Gen. Wł. Andersa 2a
14-200 Iława
4. Konsultacje przeprowadza się z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, działającymi na terenie Powiatu Iławskiego i prowadzącymi działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych określonych w ustawie, jeżeli projekt aktu prawa miejscowego dotyczy dziedzin działalności statutowej tych organizacji na rzecz mieszkańców powiatu iławskiego. Organizacje pozarządowe są zobowiązane wraz z wniesieniem uwag lub propozycji zmian, wskazać treść statutu, z której wynika, iż projekt przedmiotowej uchwały obejmuje dziedzinę dotyczącą działalności statutowej organizacji.
5. Osobą upoważnioną do kontaktu jest Dyrektor Wydziału Edukacji, Kultury i Sportu Starostwa Powiatowego w Iławie, ul. Gen. Wł. Andersa 2a, 14-200 Iława, tel. 89 649 07 35, e-mail: edu@powiat-ilawski.pl.
Starosta
/-/ Bartosz Bielawski
ZAŁĄCZNIKI:
* Ogłoszenie w formie PDF:
Ogłoszenie o konsultacjach społecznych
* Projekt uchwały Rady Powiatu Iławskiego zmieniającej uchwałę w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek niepublicznych prowadzonych na terenie powiatu iławskiego oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania:
Uchwała Rady – zmiana do uchwały dotacyjnej dla szkół niepublicznych
* Załączniki do uchwały:
Załącznik nr 1
Załącznik nr 2
załącznik nr 3
sty 5, 2026
Poznaliście już wybrane aspekty dotyczące sytuacji osób z niepełnosprawnościami w Polsce, a także główny cel i priorytety, jakie zawiera w sobie polska wersja Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021 – 2030. Diagnoza i wspomniane priorytety obejmują osiem kluczowych obszarów, które wymieniłem w poprzednim felietonie. Pierwszym z tych obszarów jest niezależne życie. Prawo do niezależnego życia przyznaje nam 19. artykuł Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami. Pisałem o tym w felietonie pt. „Niezależne i samodzielne życie osób z niepełnosprawnościami przy włączeniu w społeczeństwo”, który ukazał się 28 kwietnia 2023 roku na stronie Starostwa Powiatowego w Iławie.
Pozwólcie, że w sposób subiektywny (może nawet nieco bardziej wycinkowy) przedstawię Wam jej diagnozę, a w dalszych publikacjach priorytety, które dotyczą tegoż obszaru. Postaram się także odnieść to wszystko do zastanego stanu faktycznego.
Diagnoza dotycząca niezależnego życia osób z niepełnosprawnościami w Polsce – wybrane aspekty
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych określa instrumenty rehabilitacji społecznej, które mają zapewnić nam pełne i aktywne uczestniczenie w życiu społecznym. O realizacji rehabilitacji społecznej decydują przede wszystkim:
- wyrabianie zaradności osobistej i pobudzanie aktywności społecznej osób z niepełnosprawnościami;
- wyrabianie umiejętności samodzielnego odgrywania ról społecznych;
- likwidacja barier – zwłaszcza architektonicznych, urbanistycznych, technicznych, transportowych, w komunikowaniu się i dostępie do informacji;
- kształtowanie w społeczeństwie właściwych postaw i zachowań sprzyjających integracji z osobami, które żyją z niepełnosprawnościami.
W ostatnich latach podjęto wiele działań skupionych wokół niepełnosprawności. Nadal jednak, niestety, mamy do czynienia z ogromną izolacją społeczną osób, które z nią żyją. Wpływa to z kolei na osłabienie relacji społecznych, w które wchodzimy, a może – przede wszystkim – chcielibyśmy wchodzić.
Turnusy, likwidacja barier, sprzęt rehabilitacyjny i wspomaganie komunikacji
Jedną z form wsparcia, jakie oferuje nam Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, jest udział w turnusach rehabilitacyjnych. Jak podają autorzy Strategii, o dofinansowanie takiego turnusu w 2018 roku ubiegało się 134 015 osób, w tym 93 417 z niepełnosprawnościami i 40 598 opiekunów.
W tym samym roku wnioski o dofinansowanie na likwidację barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych złożyło 30 957 osób na łączną kwotę 209 709 344 zł. I tak 17 224 beneficjentów otrzymało dofinansowania o łącznej wartości 62 262 924 zł. Osoby te najczęściej otrzymywały dofinansowanie do likwidacji barier technicznych.
Zwraca się także uwagę na fakt otrzymania dofinansowania zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny. Samorządy w 2018 roku otrzymały 235 116 wniosków od indywidualnych osób na łączną kwotę 270 345 520 zł. Po ich rozpatrzeniu z tego typu wsparcia mogło skorzystać 179 624 osoby, natomiast jego łączna kwota wyniosła 151 417 728 zł.
O dofinansowanie dostępu do usług tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika w tym samym czasie wystąpiło 45 osób, jego łączna kwota wyniosła natomiast 204 965 zł. W 13 powiatach łączna kwota dofinansowania dla 43 beneficjentów wyniosła 140 976 zł – z czego 99 142 zł zostało przeznaczone na dofinansowanie usług tłumacza języka migowego, z których skorzystało 41 osób z niepełnosprawnościami.
Opieka wytchnieniowa
Chciałbym zwrócić w tym miejscu uwagę na Program „Opieka wytchnieniowa”. Do jego głównych celów zaliczamy:
- opiekę nad dziećmi z orzeczeniem o niepełnosprawności;
- opiekę nad osobami ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz orzeczeniami równoważnymi zgodnie z art. 5. i 62. ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – przez możliwość uzyskania doraźnej, czasowej pomocy w formie usługi opieki wytchnieniowej.
Czym jest opieka wytchnieniowa? Pisałem o niej w felietonie „Opieka wytchnieniowa w Powiecie Iławskim – na czym polega i gdzie się po nią zwrócić”, który ukazał się w lipcu 2023 roku.
„Usługi opiekuńcze dla osób niepełnosprawnych”
To Program przewidziany w Strategii jako kolejna forma wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami. Jego celem jest:
- zapewnienie wsparcia osobom z niepełnosprawnościami w formie usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych;
- poprawa jakości oraz dostępności usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności do 75. roku życia oraz dla dzieci do 16. roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności.
„Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej”
Bardzo dużo na temat tego programu napisałem w książce „Niezależne życie jest w Twoich rękach”, która ukazała się pod redakcją Moniki Rozmysłowicz. Felieton poświęcony naszej publikacji ukazał się natomiast na stronie Starostwa Powiatowego w Iławie w styczniu 2023 roku oraz w „Życiu Powiatu Iławskiego” z tego samego miesiąca. Poza tym, temat asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami został przeze mnie dodatkowo opisany w felietonie „Jakie rozwiązania gwarantują osobom z niepełnosprawnościami niezależne życie?” z maja tego samego roku.
Pozwólcie zatem, że w niniejszej publikacji pominę szczegółową diagnozę tej formy wsparcia, za to w kolejnych felietonach dotyczących polskiej wersji Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021 – 2030 bardziej dosyć skrupulatnie postaram się opisać dotyczące jej priorytety, które skonfrontuję z obecnym stanem faktycznym.
Centra opiekuńczo-mieszkalne
Program „Centra opiekuńczo-mieszkalne” jest traktowany jako odpowiedź na potrzebę uzupełnienia systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami o dodatkowe usługi w postaci zapewnienia możliwości zamieszkania w formie dziennego lub całodobowego pobytu. Intencją zawartą w programie jest stworzenie warunków dla jednostek samorządu na szczeblu gminnym i powiatowym, które pozwolą na stworzenie i utrzymanie placówek pobytu dla osób z niepełnosprawnościami.
Mają być one przeznaczone dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami – o stopniu znacznym i umiarkowanym – o których mówi ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przebywające w nich osoby mają otrzymywać różnorodne wsparcie – np. w zakresie zaspokojenia potrzeb zdrowotnych, pielęgnacyjnych, zapobiegania wtórnym powikłaniom, stymulowania i rozwijania sprawności ruchowej, kompetencji poznawczych oraz społecznych. Poza tym, mają być również stworzone warunki do niezależnego, samodzielnego i godnego funkcjonowania na miarę swoich możliwości i potrzeb.
Sport i rekreacja
Istotą niezależnego życia osób z niepełnosprawnościami jest również aktywność rekreacyjna i sportowa. W ostatnich latach dofinansowanie otrzymało 89 projektów, które zgłosiły 42 organizacje pozarządowe – w tym 13 ogólnopolskich, 4 polskie związki sportowe oraz 25 organizacji regionalnych i lokalnych klubów sportowych.
Wsparcie dotyczyło zajęć sekcji sportowych osób z niepełnosprawnościami w różnym wieku, prowadzonych – według danych z 2017 roku – w 208 ośrodkach, oddziałach i klubach sportowych w całej Polsce. Łącznie w zajęciach sekcji sportowych brało udział 12 657 osób.
Brak regulacji prawnych, które zapewnią odpowiednie działania w opisywanym tutaj obszarze na terenie każdej gminy jest nadal ogromnym problemem, nad którym niewątpliwie należy się pochylić. Jak więc widzimy, wiele do powiedzenia mają tutaj samorządy. Szczególną uwagę należy zwrócić w tym miejscu na obszary wiejskie. Konieczne jest zatem zapewnienie powszechnej dostępności, nad którą pochylę się w dalszych felietonach z zakresu Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021 – 2030.
Zanim to jednak nastąpi, sprawdzimy, na jakie priorytety w zakresie niezależnego życia osób z niepełnosprawnościami postawiono w Strategii, która jest głównym, nadrzędnym tematem tego cyklu publikacji. A tym czasem interesuje mnie, czy – według Was – dotycząca tegoż zakresu diagnoza, zawarta w powyższym dokumencie, jest trafna i wystarczająco dotyka problemów, które są dla nas naprawdę istotne. Jak zawsze, z autentycznym zaciekawieniem czekam na Wasze maile. 😊
Wojciech Kaniuka, wojciech.kaniuka@powiat-ilawski.pl
